Skip to content

Sturen op waterbeheer: Naar een vooruitdenkend watersysteem

Hoe een multi-agent digital twin waterbeheerders helpt om vanuit één informatiepositie tijdig en onderbouwd te handelen

Waterschappen staan voor een nieuwe realiteit: processen moeten niet alleen digitaal ondersteund zijn, maar ook vooruitdenkend, adaptief en onderling verbonden. Alleen zo kunnen ze de complexe uitdagingen van waterbeheer, van extreem weer tot schaarse middelen, tijdig en effectief aanpakken. WDODelta stelde de vraag: hoe groeien we naar een organisatie die echt anticipeert, in plaats van alleen reageert? Samen ontwikkelden we een prototype van een multi-agent digital twin die niet alleen registreert wat er gebeurt, maar ook signaleert, voorspelt en onderbouwd adviseert.

De veranderende opgaven van waterschappen

De uitdagingen van waterschappen worden steeds complexer en dynamischer. Niet alleen binnen het watersysteem zelf, maar door alle bedrijfsprocessen heen: van onderhoud en ecologie, tot energiebeheer, vergunningverlening, waterkwaliteit, planning en uitvoering. Extremer weer, piekbelasting op energie, druk op biodiversiteit, nieuwe onderhoudsconcepten, schaarse grondstoffen en een krappe arbeidsmarkt maken dat waterschappen in een voortdurend veranderende werkelijkheid opereren. De focus verschuift van de vraag “Wat gebeurt er nu?” naar “Wat staat ons te wachten en wat moeten we nú doen om daarop voorbereid te zijn?”

Een vooruitdenkend watersysteem biedt precies dat: een sterke informatiepositie waarmee waterschappen proactief en goed onderbouwd kunnen handelen bij veranderingen, zodat risico’s beheerst worden en kansen benut.

IMAGEM Waterschappen watergang

Prototyping: leren door doen

Samen met Jeroen Waanders, Adviseur innovatie bij Waterschap Drents Overijsselse Delta (WDODelta), ontwikkelden we een prototype op basis van het oppervlaktewatersysteem. Centraal staat een multi-agentmodel waarin sensordata, beleidsregels en normen samenkomen. Elke gespecialiseerde agent heeft zijn eigen focus: van het detecteren van ingroei en demping in watergangen via satellietbeelden, tot het signaleren van onlogische peilverschillen of voorspellen van regenpieken en afvoer.

De kracht van het systeem zit in samenwerking. Een overkoepelende agent combineert alle signalen en interpreteert deze met voorgetrainde AI-modellen, zoals segmentatie- en taalmodellen. Zo ontstaat een levend netwerk, dat voortdurend leest, voorspelt en duidt. Een digital twin die vooruitkijkt in plaats van alleen te registreren wat gebeurt.

Pilot beleidsbewuste digital twin voor Waterschap Drents Overijsselse Delta WDODelta
Waterschap Drents Overijsselse Delta (WDODelta)

"Een anticiperend watersysteem gaat niet alleen om de technologie, maar om het creëren van een organisatie die meebeweegt en vooruitkijkt in plaats van alleen te reageren."

Tjip van Dale, Business Consultant IMAGEM

De toegevoegde waarde voor waterschappen

Een vooruitdenkend watersysteem geeft WDODelta:

  • Een sterke informatiepositie: niet achteraf analyseren, maar tijdig inzicht in wat eraan komt en wat dat betekent voor beheer en beleid.
  • Snelle besluitvorming: de tijd tussen signaal en actie wordt drastisch verkort.
  • Weerbare organisatie: processen zijn adaptief en onderling verbonden.
  • Transparantie en betrokkenheid: burgers en bedrijven kunnen actief worden meegenomen in beslissingen.

Met dit prototype laten we zien dat de stap naar een anticiperend watersysteem haalbaar is. Het helpt waterschappen om proactief te sturen, wendbaar te organiseren en onderbouwde keuzes te maken in een steeds dynamischer speelveld.

Samen optrekken met de klant

Een vooruitdenkend watersysteem gaat verder dan technologie. Het vraagt om samenwerking en doordachte keuzes. Vanaf het eerste moment werkte Tjip van Dale, business consultant bij IMAGEM, nauw samen met WDODelta aan het prototype. Hij vertaalde ambities naar technische modellen en ging samen met Jeroen op zoek naar oplossingen die écht werken in de praktijk.

Tjip werkte hands-on mee aan het prototype: van het ontwerpen van het multi-agentmodel tot het integreren van sensordata en het uitwerken van scenario’s. Steeds met het grotere geheel voor ogen: wat betekent dit voor de organisatie, de processen en de mensen die er dagelijks mee werken?

Door continu te testen, leren en bij te sturen, ontstond een systeem dat niet alleen laat zien wat er nú gebeurt, maar signalen duidt en vooruitkijkt. Dankzij deze co-creatie sluit het prototype direct aan op zowel de operationele als strategische behoeften van WDODelta. Een aanpak die we ook bij andere waterschappen toepassen.

Sturen op waterbeheer met multi-agent digital twin. Agent voor detectie knelpunten in watergangen
Agent voor detectie “knelpunten in watergangen” bij toepassing van norm: in dit geval 90 mm in 24 uur behorend bij weerbaarheidsnorm 1 keer per 100 jaar. Rode watergangen voldoen niet aan de norm. Stippen zijn stuwen. De labels in de watergang geven het de actuele peil weer.

De volgende stap: opschalen en verbinden

Nu begint de echte beweging. Het principe dat in het watersysteem is bewezen, wordt opgeschaald naar het volledige beheergebied en uitgebreid naar alle bedrijfsprocessen: van onderhoudsplanning en assetmanagement, tot waterkwaliteit en ecologie, energiebeheer, vergunningverlening, investeringsafwegingen én samenwerking tussen gebieden.

Het doel is helder: WDODelta groeit naar een organisatie waarin processen digitaal ondersteund, adaptief, vooruitdenkend en onderling verbonden zijn. Het prototype bewijst dat het werkt. De volgende stap is dit principe te benutten als fundament voor de bedrijfsvoering van de toekomst: één informatiepositie die tijdig inzicht biedt en onderbouwd handelen bij veranderende omstandigheden mogelijk maakt.

IMAGEM Waterscvhappen watergang

Meer Informatie

Wil je meer weten over dit onderwerp? Stuur Tjip een e-mail via tjip.vandale@imagem.nl of stuur een berichtje via ons contactformulier. 

Foto van Tjip van Dale

Tjip van Dale

Tjip is business consultant bij IMAGEM. Als consultant helpt hij organisaties, zoals waterschappen, antwoorden en oplossingen te vinden op ruimtelijke vraagstukken waarbij het uiteindelijk allemaal draait om het slim toepassen van locatie-intelligentie.

Lees meer blogs

Harald Gortz

Harald & Tjip en hoe AI Remote Sensing kan ondersteunen (Podcast E12)

De Geospeciale Podcast duikt dit keer in de wereld van AI en remote sensing. Harald Gortz en Tjip van Dalen bespreken hoe AI-systemen steeds autonomer opereren en illustreren dit met herkenbare praktijkvoorbeelden, van houtleveringen tot mestsilo’s en watergangen. Centraal staat de OPERA-cyclus (Observe, Perceive, Reason, Act): het model dat beschrijft hoe AI-agenten waarnemen, begrijpen, redeneren en handelen. Maar hoe werkt dat precies in de praktijk?

lees meer >>
Harald Gortz
Niels van de Graaf

Niels en Stefan en hoe digital twins werkprocessen kunnen versnellen (Podcast E10)

In deze nieuwe aflevering vertellen Niels en Stefan waarom het even stil was, en vooral: waarom en hoe je nu écht eenvoudig kan starten met een digital twin. Ze blikken terug op de Digital Twin Xperience dagen, waar gemeenten, waterschappen, defensie en geo-ICT ontdekten hoe snel je zelf digital twins kunt maken. Ook deelt Niels zijn ervaringen uit de Geonovum-leergang, en hoe dat leidde tot het nieuwe Imagem Digital Twin Lab – een plek waar iedereen kan meedoen en direct quick wins kan realiseren.

lees meer >>
Niels van de Graaf
Tjip van Dale

Harald en Tjip en hoe remote sensing het waterschap versnelt (Podcast E09)

Remote sensing is eindelijk volwassen geworden in het Nederlandse waterbeheer. Harald en Tjip stellen dat alles valt of staat met de vraag wie er kijkt, waarmee, vanaf welke hoogte en vooral met welk doel. Al die verschillende manieren van observeren overlappen elkaar als transparanten; pas wanneer je ze combineert ontstaat een coherent beeld dat medewerkers van waterschappen direct in beleid en actie kunnen omzetten. Ontdek stap voor stap hoe jij dezelfde technieken uit deze podcast kunt toepassen in jouw organisatie en laat Harald en Tjip je meenemen in hoe jij jouw processen kan versnellen.

lees meer >>
Tjip van Dale